Монгол зохиолч, зураачдын ном

Монгол зураач, зохиолч О.Золбоотөгөлдөрийн өөрийн бичиж, зурсан анхны зурагт ном "Зүүд урлаач" ном монгол уншигч түмэндээ хүрэхэд бэлэн болжээ. Эл бүтээл алс холын Америкийн Нэгдсэн Улсад, гайхам үзэсгэлэнт зурагт номуудыг эрхлэн гаргадаг "Enchanted Lion Books" хэвлэлийн газраас яг энэ цаг мөчид англи хэлээр мөн хэвлэгдэн гарч, дэлхийн уншигчдын хүртээл болж байгаа билээ.

"Зүүд урлаач" хэмээх үлгэрийн мэт дүрийн тухай энэхүү сэтгэл хөдөлгөм зурагт ном бүтээх, мөрөөдөх, мөн амьдралын гоо сайхныг нээн илрүүлэхийг урин дуудна. 

"Зүүд нойрны ертөнцийг урлагийн мэдрэмжтэй сүлсэн ид шидийн аялал... хүүхдүүд зүүд бүрийн эзний тухай, юу илэрхийлж байгаа тухай нь төсөөлөхийг хүсэх болно." - Youth Services Book Review

Оргилын Золбоотөгөлдөр нь олон улсад танигдсан уран бүтээлч билээ. Тэрээр Соёл урлагийн их сургуулийн Монгол зургийн ангийг, дараа нь Польш улсын Николай Коперникийн их сургуулийн Дүрслэх урлагийн сургуулийг тус тус төгссөн. Золбоогийн уран бүтээлийн хэв маяг нь сюрреализм болон шидэт реализмын элементүүдийг хослуулж, зүүд мэт өгүүлэмж, яруу найргийн өнгө аястай ертөнцийг бүтээдгээрээ онцлог.

Тэрээр дүрслэх урлагийн бүтээлээс гадна зурагт номын зураачаар ажилладаг. 2023 онд Азийн сангаас зохион байгуулсан Хүүхдийн ном бүтээх феллоушип хөтөлбөрт оролцож, анхны зурагт ном болох Зүүд урлаачийн зохиолоо бичсэн юм.

Урьдчилсан захиалга 11 сарын 14 хүртэл явагдана. Эхний 50 хүнд номын зурагтай постер дагалдах болно. Хүргэлт 11/14-нээс эхэлнэ.

Номын нээлт 11 сарын 14-нд 17:00 цагаас УИД-н баруун хойно байрлах @Impact Lab-д зохиогдох болно. Та захиалсан номоо нээлт дээр хүрэлцэн ирж зохиогчийн гарын үсэгтэй авах боломжтой.

Үггүй зурагт ном гэдэг бол уншиж буй ээж, аав, асран хамгаалагчийнхаа бүтээлч сэтгэлгээний тусламжтай уншигддаг маш сонирхолтой номын төрөл билээ. Дүрүүдэд өөрсдийн хүссэн нэрээ өгч, яриа зохион, үйл явдлын гол сэжмийг дагуулан уншигч, хүүхэд хоёрын дунд арвин яриа өрнөх учиртай.

Тэгвэл энэ төрлөөр бичигдсэн анхны монгол зурагт номтой танилцаарай!

"Тэнгэрийн охин", "Алаг цэцэгсийн хүрээлэн", "Зам", "Зүүдний үнэг" гэх зэрэг номуудаар нь бидний мэдэх Э.Ганганмөрөн зохиолч, зураачийн үггүй ном манайд байршлаа.

Эл бүтээлд бяцхан охин нэхмэл цамцтайгаа сахилгагүйтэн тоглож, хөвж эхэлнэ. Цамц хөврөн хөвөрсөөр... юу болохыг номоосоо олж мэдээрэй 🙂

Хүний орчлонд төрсөн хүүхэд бүрийг хүлээж байдаг олон зам, олон сонголтын тухай энэ номд өгүүлнэ. "Зам" номд тээврийн хэрэгслүүд, тэдгээрийн зорчих замын төрлүүд зэрэг танин мэдэхүйн агуулгаас гадна хүний амьдралын замын тухай өргөн ойлголтыг ч багтаасан тул ямар ч насны хүүхэд уншсан тохиромжтой юм.

"Хүн болгон дэлхий дээр цор ганц"

"Бага байхад миний ээж бусад ээжүүдээс арай өөр. Цагаан сараар бүгд дээл өмссөн байхад миний ээж л ганцаараа биедээ тухтай хувцсаар гоёно. Ажлынхаа шинэ жил дээр бас л энгийн хувцастайгаа очдог. Хэн нэгэнд шоглуулахаас, юу гэж хэлэхээс нь огт санаа зовдоггүй, намайг ч бусад хүмүүсийг ч яг байгаагаар нь хүлээж авдаг тийм л ээж байсан. Харин би ээж шигээ тийм өөртөө итгэлтэй, сэтгэл хангалуун хүүхэд байгаагүй ээ. Харин ухаан суух тусам тийм нэг тухгүй мэдрэмжээсээ гарахыг хүссэн. Энэ үеэс л дэлхий дээрх хүн болгон дахин давтагдашгүй, өөр өөрийн онцлогтой, үнэ цэнтэй, оршихуйтай гэдгийг улам ихээр мэдрэх болсон. Тиймдээ ч би 9 наснаас дурласан Микки Маусын дүрээр одоо ч гоёсон хэвээр.

Хүн бүр өөр болохоор өөрийгөө бусадтай харьцуулах, голж өөлөх, хэн нэгнийг дуурайх хэрэггүй ээ. Чи энэ чигээрээ хангалттай төгс. Энэ дотоод мэдрэмжээ хадгалж явсаар 2011 онд Bunkyo их сургуулийнхаа төгсөлтийн ажлаа болгосон. Мөн энэ сэдвээрээ 2013 онд Bologna олон улсын зурагт номын үзэсгэлэнд шалгарч байлаа. 2025 онд энэ ном маань Японд хэвлэгдээд одоо Монголынхоо уншигчдаа хүрч байгаад маш их баяртай байна."

Монгол хүүхдийн урам зориг, байгаль эх дэлхий, амьтадтай холбоотой адал явдалт түүхийг энэхүү зохиолд гайхалтай уран яруугаар өгүүлжээ.

Бага насны хүүхдийг  анх цэцэрлэгт ороход нь сэтгэл зүйг нь дэмжих зорилготой төдийгүй цэцэрлэг багш бол аймар зүйл биш, харин эсэргээрээ ямар гоё болох тухай, цэцэрлэгт яг ямар байдаг тухай харуулсан. Мөн сэтгэл зүйчийн зөвлөгөөгөөр эцэг эхчүүд хүүхдээ цэцэрлэгт ороход нь хэрхэн бэлдэх тухай зөвлөсөн.

Бага насны хүүхэд дүүтэй болоод дүүгээ ээжийнхээ гэдсэнд хэрхэн өсөж бойжиж байгааг мэдэхээс гадна дүү нь төрөөд яг ямар мэдрэмж авч буй тухай өгүүлнэ. Дүүтэй болоод сэтгэл зүйн асуудлаа хэрхэн давж болох. Мөн эцэг эхчүүд дүүтэй болохоос нь өмнө сэтгэл зүйг нь хэрхэн бэлдэж өгөх тухай зөвлөгөө багтсан.

Хүүхэд нийгмийн харилцаанд ороод найз нөхөд ахмад настан болон багш нартайгаа хэрхэн яаж мэндлэхийг мэдэж авахаас гадна өглөө, өдөр, орой хэрхэн мэндлэх тухай өгүүлэх юм.

Ялгаатай байдлын тухай, дэлхий дээрх хүмүүс бусдаасаа өөр байдаг тухай өгүүлэх зурагт ном. Энэхүү ном нь зохиолоор дамжуулан ялгаатай байдлын тухай зөв ойлголт хүүхдэд өгөх, бусдын ялгаатай байдлыг ойлгодог хүн болж төлөвшихөд туслах юм.

Номыг зохиолын дагуу уншихаас гадна хайлтын ном хэлбэрээр бас уншиж болно. Үндсэн номоос гадна дасгалын ном дагалдах бөгөөд хүүхэд зохиолоос уншсан ойлголтоо бататгахын зэрэгцээ, даалгавар биелүүлнэ. Насны хувьд 3-10 насны хүүхдэд тохиромжтой.

Үрээ хайрлах эхийн сэтгэл ямар агуу хүчтэйг, байгаль дэлхийгээ хайрлах сэтгэлгүй хүмүүс ямар харгис, хүйтэн сэтгэлтэй болдгийг энэхүү зохиолд гайхалтай урнаар өгүүлжээ. Хүүхдийн уран зохиолд яалтчгүй байх ёстой зохиол.

Шинэ орчин гэдэг томчууд бидний хувьд сэтгэл хөдөлгөм санагдаж болох ч хүүхдийн хувьд мэдэхгүй, танихгүй, харь зүйлстэй нүүр тулах нь тэдний сэтгэл санааг сорьсон том даваа байх тохиолдол бий. 

Тэгвэл энэ номд Сэнжи гэх хүү гэр бүлийн хамт шинэ байшинд нүүж ирнэ. Төдийлөн дасаж өгөхгүй, найз ч байхгүй Сэнжи өөрийн өрөөндөө хэвтэж байтал модон хана дотроос нь хачин сонин амьтад үсрэн гарч ирдэг. Тэд Сэнжид хэрхэн шинэ орчинд дасахад нь тусалж, хань болдогийг номоосоо олж мэдээрэй. 

Монголчууд эртнээс өвлийн дөрвөн улирлын турш мал, ахуйгаа байгальтай зохицуулан, төгс тохирох нутгийн эрэлд гарч нүүдэллэсээр ирсэн. Тэгвэл энэхүү гайхам зурагт номд монгол орноос л олж үзэж болох баялаг байгалийн тогтцуудыг, монгол уламжлалт ахуй, олон төрлийн үндэстэн, ан амьтад, онцлогийг тун гарамгай дүрслэн харуулжээ. Тал хээр, говь, хангай, бороо хур, хадат уулс гээд энэ номд харуулаагүй тогтоц гэж үгүй мэт.

Бөмбөгөр цагаан гэрээ ачин, бэлчээр устай сайхан газар луу нүүж яваа Туяагийн гэр бүлийн түүхээр дамжуулан монгол нүүдэлчин ахуйтай танилцах аялалд урьж байна.

Тал нутагт амьдрах бяцхан охин эмээдээ дэрлэж унтвал толгойд сайн дэр хийж өгч баярлуулахаар цагаан уул цэцэгс түүнэ. Өдөржин хонио бэлчээнгээ хормой дүүрэн цэцэг түүх бөгөөд догдлон дэгдсээр гэртээ ирж эмээдээ харуулна.
Гэтэл эмээгийн хариу үйлдэл охины төсөөлсөн шиг аз жаргалтай байсангүй.

Хүүхдүүдийн ертөнц дэх гэгээн, гэнэн хүсэл мөрөөдөл, хөгжилтэй үйл явдлуудыг яг тэр цагаахан үг яриа, өхөөрдөм гэнэн төрхтэй нь өөрийн бүтээлдээ тусган бяцхан уншигчиддаа хүргэх нь хүүхдийн зохиолч бидний үүрэг буюу. Идсэн алимныхаа үрийг гэдсэндээ ургадаг хэмээн хэлсэн эгчийнхээ үгэнд итгэж цочирдон сэтгэлээр унах бяцхан хөвгүүн, дүүдээ худал хэлж хүнд байдалд оруулсандаа гэмшсэн түүнээс дутахгүй сэтгэл зовних хөгжилтэй сэргэлэн эгчийн тухай энэхүү зурагт номоо бяцхан уншигч та бүхэндээ хүргэж байна.

Монгол ахуй, Монгол тоглоом, Монгол ухаан

Шагай бол энгийн нэг тоглоом биш. Хүүхдэдээ таван хошуу мал, тэдгээрийн ялгаа, онцлог, монгол ахуйг таниулдаг гайхамшигт өв соёл билээ.

Зөвхөн шагайгаар л тоглож болох 13 төрлийн наадгай байдгийг та мэдэх үү? Эрт үеэс өвлөгдөж ирсэн шагайн наадгай тоглоомоор дамжуулан монгол мал аж ахуйг сонирхолтой тайлбар, хөөрхөн зурагтайгаар хүүхдэд ойлгомжтойгоор энэ ном хүргэх болно. 

- Монгол өнгө аяс шингэсэн дулаахан зурагтай

- Хүүхдэд ойлгомжтой, энгийн өгүүлэмжтэй

Монгол үнэт өв уламжлалыг бяцхан үрсдээ өвлүүлье.

Энэ ном нь хүүхдийн гарын жижиг булчин, бичих ур чадвар, анхаарал төвлөрөл, төсөөлөх сэтгэлгээ, монгол ахуй соёлын мэдлэгийг хөгжүүлэхэд зориулсан бүтээл юм. Хүүхэдтэйгээ хамтран бүтээлчээр ашиглаарай.

Өвөө минь уул шиг том, нар шиг дулаахан,бүхнээс хүчтэй.Тийм хүнийг супер баатар гэдэг шүү дээ.Та нар надад итгэхгүй ч байж магад.Гэхдээ өвөө бид хоёрын гайхалтай дурсамжаар хамтдаа аялаарай.

Одоо 50 настай нагац эгч болон 5 настай зээ дүү хоёрын таван настайдаа ямар үлгэр сонсож өссөн, юуг сурч мэдэн, баяраа хэрхэн тэмдэглэж, юуг сонирхож, хаана хэнтэй тоглож байсан, ямар амьтнаас айдаг байсан, юу зурах дуртай байсан зэрэг амьдралын энгийн атлаа үнэ цэнтэй мөчүүдийн ялгаа, ижил төстэй талыг энэ номоос мэдрэх болно. Хүүхэд насны дурсамж гэдэг цаг хугацаа хэрхэн өөрчлөгдсөнөөс үл хамааран үргэлж хамгийн гэгээн, хамгийн үнэ цэнтэй хэвээр үлддэг. Тиймээс эцэг эхчүүд, ах эгч, эмээ өвөө гээд хүн бүр энэ номд өгүүлэгдсэнчлэн өөрсдийнхөө таван настай байсан үеийг эргэн санаж, хүү охин, дүү, ач зээтэйгээ дотно сайхан яриа өрнүүлэх боломжтой юм.

Цас бударсан нэгэн намуухан шөнө Өвлийн өвгөний үнэнч туслах Бөхөн хүүхдүүдийн захидлыг цуглуулж яваад санамсаргүй гээж орхино. Азаар түүнд нэгэн сайхан сэтгэлт охин тусалснаар адал явдал, ид шидээр дүүрэн түүх өрнөнө.

Ид шид үнэхээр байдаг юм шүү. Хаана гээч? Номоо нээгээд мэдэж аваарай.

Энэ ном нь хүүхдийн гарын жижиг булчин, бичих ур чадвар, анхаарал төвлөрөл, төсөөлөх сэтгэлгээ, монгол ахуй соёлын мэдлэгийг хөгжүүлэхэд зориулсан бүтээл юм. Хүүхэдтэйгээ хамтран бүтээлчээр ашиглаарай.

Өсвөр насны эхэн үедээ явж буй охидод биений юм, дааврын тухай мэдээллийг энгийн, хөнгөн аргаар өгч буй ном. Биений юм яагаад ирдэг, яаж бэлтгэх, биений юмны үед бие, сэтгэл санаагаа хэрхэн арчлах зэрэг мэдээллийг багтаасан.

🎂Мөрөөдөл гэдэг биелшгүй холын зүйл биш. Зүрх cэтгэлийг чинь гэрэлтүүлж, урагш тэмүүлэх хүч өгч, өдөр бүхэн хамт байх өөрийн мөрөөдлөө олоорой. Мөрөөдөл бүхэн өөр өөрийн өнгө, амттай. Олон зүйлийг туршиж, хүcэл мөрөөдлөө заавал олоод хичээн байж бүтээгээд, өнгөлөн чимэглэж явах cайхан. Дуртай зүйлээ олcон бол дурлан дурлан хийгээрэй. Шантрах үе олон бий. Зөндөө алдаа гаргаж мэднэ. Гэcэн ч мөрөөдөл чинь чамайг бүү орхиг хэмээн ерөөж энэхүү түүхийг өгүүллээ. 

"Зүрхний гүнээс гарах үгсийн эрчим хүч амилан биежсээр бидний амьсгалыг, амьдралыг бүтээдэг. “Үг хүчтэй гэдэгт итгэдэг” бяцхан ном дотор тань бүрэлдэн биежих гэрэл гэгээг цацраан, бүүдгэр өдрүүдэд дулаан тайтгаралд бодрол мэдрүүлэн, өөрөө өөртөө шивнэх тарни мэт дотно дуу хоолой байх болно. "Дотор хүн""-ий анхны ном бөгөөд илльюстрэшн зураг ба үгсийн хослолт өвөрмөц бүтээл юм. Үг хүчтэй гэдэгт итгэдэг зүрх бүхэнд зориулав.

Хүүхдийн уран төсөөллийг дэмжих ном. Номонд өгүүлж буй бүх түүх нь худал буюу уран төсөөллийн шинж чанартай бөгөөд зохиолч түүхийг дуусгалгүй орхисноор түүнийг хүүхэд үргэлжлүүлэн зохиож зурах боломжтой. Дөнгөж уншиж, бичиж байгаа буюу зургаа болон түүнээс дээш насны хүүхдэд бага бичвэртэй, хөгжилтэй унших, бичих орон зай чухал бөгөөд хүүхдийн бүтээлч сэтгэлгээг хөгжүүлэхэд туслах юм.

"Бөөлхөн дохионы хэл сурсан нь" номын тухай

Харилцаа, яриа зөвхөн хэл яриагаар хязгаарлагддаггүй тухай ойлголт

Хэл ярианы болон сонсголын бэрхшээлтэй хүнтэй хэрхэн харилцах вэ?

Түгээмэл хэрэглэгддэг 10 үгийг дохионы хэлээр илэрхийлсэн

Монгол дохионы 35 үсэг

Зохиолын агуулгыг Монгол бичгээр давхар бичсэн

Хүүхдүүд гэр бүл, сургууль, цэцэрлэг зэрэг хамгийн ойр орчин, хүмүүсээрээ дамжуулан өөрийгөө таньж, хөгжиж байдаг. Улмаар юунд дуртайгаа ялгаж танина, хүсэл мөрөөдлөө олно. Хүүхдийн хамгийн их сонирхдог, тэдэнтэй ойр байдаг газруудын нэг бол музей. Музей хүүхдэд мэдлэг олгоод зогсохгүй төсөөллөөрөө хязгааргүй аялах боломжийг олгодог. Тиймээс хүүхдийн номын Жангар редакц музей гэж юу болох, түүний үүсэл түүх, дэлхийн алдартай музейнүүд болон монголын музейн онцлог, өдөр тутмын үйл ажиллагаа хэрхэн явагддаг тухай агуулгыг багтаасан энэхүү номыг бүтээлээ. Гэр бүлээрээ тухлан суугаад номоо дэлгэж музейн аялалаа эхлүүлээрэй.

Монсудар хэвлэлийн газрын хүүхдийн номын Жангар редакцаас монголын түүхэнд нэр нь тод томруунаар бичигдсэн гайхалтай хүмүүсийн тухай намтарчилсан зурагт номыг цувралаар гаргаж байгаа билээ.

“Монгол хүн” цувралын энэ дугаарт Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар, гавьяат тамирчин, дархан аварга, Олимпын мөнгөн медальт, чөлөөт бөхийн дэлхийн аварга, XX зууны манлай бөх, сурган хүмүүжүүлэгч Х.Баянмөнхийн тухай өгүүллээ. Бяцхан хүү домогт бөх болсон нь зөвхөн бяр чадлынх бус эрдэм ухааны хүч билээ. Түүний бүтээсэн энгүй түүхийг энэ номоос уншаарай.

1162 оны өвөл Есүхэй баатар Тэмүжин үгэ тэргүүтэй татааруудыг буулган аваад буцаж ирэх агшинд Онон мөрний эх Дэлүүн Болдогт Өэлүн эхээс Тэмүжин хүү баруун гартаа шагайн чинээ нөж атган төрөв. Ийнхүү тал нутагт нэгэн мянганы суут удирдагч дуу хадаан мэндэлжээ. Тэмүжинийг есөн настай байхад эцэг Есүхэй баатар Татаарт хорлогдож нас барав. Есүхэй баатрыг нөгчсөнд түүний харьяат улс иргэн бутран сарниж, улмаар өнчин дүү нар, Өүлэн эхийн хамт ядруухан амь зуух болов. Гэвч үүгээр бүх зүйл төгссөнгүй. Тэмүжиний өмнө хүндхэн сорил, бэрхшээл ар араасаа гарч ирлээ...

Зуны амралтаараа өвөө эмээгийндээ очсон Бархас охин үүрдийн сайн найзтайгаа учирна. "Хүүхдийн зүрх сэтгэлд хайрын үр хэрхэн соёолон дэлгэрдгийг өгүүлсэн энэ ном уншигчийг догдлуулан татах увдистай юм" хэмээн зохиолч О.Сундуй энэ номын тухай өгүүлжээ.

Эрдэнэсийн уул сүндэрлэн байх …
“Улаанчулуут” төслийн чин зорилго бол баримтат түүхээс сэдэвлэсэн “ОЧОО БА ЭРДЭНЭСИЙН ШУУДАЙ” номыг бүтээх бөгөөд эл хүүхдийн ном маань бяцхан уншигчид болон улсын маань өнцөг булан бүрд буй гэр бүлүүдэд хүрч буйг дуулгахад баяртай байна! 🇲🇳 Манай төслийн багийнхан хагас жилийн туршид эл номыг бүтээхээр ажилласан бөгөөд зөвхөн багачуудын номын сан гэлтгүй том ах эгч нарын маань номын санд ч мөн өрнүүн түүх, урьд бичигдээгүй нандин сургамжуудаар гэгээ татуулна гэдэгт итгэнэм.

"ХҮНИЙ ЭРХИЙН ЦАГААН ТОЛГОЙ" тун удахгүй

Хүний эрх хамгаалагч, зохиолч Б.Болорсайхан, Гэрэн зурагт номын редакцын зураач Э.Мишээл нар Дэлхийн II дайн дууссаны 80 жилийн ойг тохиолдуулан хамтран бүтээсэн цоо шинэ зурагт хүүхдийн номоо өлгийдөн авлаа. Тэд хүүхдийн нүдээр Хүний эрхийн түгээмэл тунхаглалыг дүрслэн үзүүлжээ.…Сансар огторгуйд орших дэлхий хэмээх өчүүхэн цэнхэр цэг мэт гараг дээр хөх шувуу тив бүсээр аялахдаа шинэ цагаан толгой уншигчтай хамт танилцан, сурах болно. Түүний аялал хаана хүрч өндөрлөхийг хамтдаа олж мэдээрэй…

6+ насныханд зориулсан (хүсвэл нас харгалзахгүй унших бүрэн боломжтойшүү)

Хатуу хавтастай

43 хуудас 86 өнгөт нүүртэй

Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын 6 хэлээрх товч тайлбартай Дөрвөлжин форматтай, 20.5 х 20.5 см хэмжээтэй ном.

Ном Гэрэн дэлгүүрт 8 сарын 15-аас байршин, худалдаалагдаж эхэлнэ. Бүгдээрээ хамтдаа хүний эрхийн цагаан толгойг сурцгаая!

Эх хэлнийхээ үнэт чанарыг ойлгуулахад туслах ном.

Мөрөөдөлдөө хүрэх тасалбараа авахын тулд үсгээ хэрхэн цуглуулах талаар үйл явдал өрнөнө...

Уншигч та өөрөөсөө "Эх орон гэж юу вэ?" хэмээн асууж үзээрэй. Эл асуултад хариулах тийм ч амархан биш болов уу. Хүүхдийн номын Жангар редакц чухамхүү энэ асуултад хариулахад туслах "Эх орон" танин мэдэхүйн зурагт номыг бүтээлээ.

"Хүмүүсээс өмнө дэлхий ертөнц ямар байв? Хүн төрөлхтөн хэрхэн соёл иргэншлийг бүтээв?Монголчууд бидний соёл, бидний өнөөдөр яаж бүрэлдэн тогтов?" Энэхүү номыг дэлгэн хүн төрөлхтөн үүссэн үеэс өнөөдрийг хүртэлх түүхээр аялж, эх орныхоо тухай ярилцаарай.

Эрт урьдын цагт сүн далайг шалбааг байхад, сүмбэр уулыг дов байхад цаг дөнгөж эхлэж байхад, цахилдаг дөнгөж хөхөрч байхад өвөг дээдэс маань он тооллыг арван хоёр амьтаны нэрээр нэрлэх болж гэнэ. 

Хүмүүс биднийг холбодог олон зам бий. Түүний нэг нь төмөр зам. Алсад зурайх төмөр замыг хүмүүс яагаад бүтээсэн юм бол? Аварга том зүтгүүрийг хэн жолооддог юм бол? Энэхүү номыг дэлгэн төмөр замын түүхээр аялж, өртөөнөөс өртөө дамжин явах галт тэрэгтэй танилцаарай. Мөн хүмүүс биднийг тав тухтай зорчуулахын тулд төмөр замын ажилчид хэрхэн ажилладгийг сонирхоорой. Уншигч таныг төмөр замын гайхалтай аялалд урьж байна.

Цэцэрлэгт дасан зохицоход хүүхдийн сэтгэл зүйг бэлдэх, шинэ орчинд орж буй шилжилтийн үеийг даван туулахад дэмжлэг үзүүлэх зорилготой. Зургаан сараас дээш насны хүүхдэд асран хамгаалагч өөрөө барьж уншиж өгвөл тохиромжтой.

Хүүхдийн хамгийн их тоглох дуртай аз жаргалын гормоныг ялгаруулдаг бас дээр нь олон мэдрэхүйг хөгжүүлж байдаг тоглоом бол нуугдаж тоглох гэнэ. Хүүхдийн сэтгэл зүйчид хүүхэдтэйгээ өдөрт багадаа 30 минутаар хоёр удаа цаг гаргаж тоглох нь хүүхдийн хөгжил, танин мэдэхүйд маш ач тустай гэж үздэг.

Хүүхдэд номоор танин мэдэх ойлгох, сургах арга ашиглах нь олон давтаж хийснээс илүү үр дүнтэй. Хэлд ороход туслах тодорхой зураг цөөн үгс ашигласан ном. Хүүхэд тухайн номонд хэлэгдэж буй үг, үйлдлийг маш хурдтай сурахад чиглэсэн агуулга зорилготой ном.

Бяцхан хүүдээ зориулж гэртээ хийдэг байсан цуврал номоо тантай хуваалцаж байна. Миний хүүд маш сайнаар нөлөөлсөн энэхүү цувралууд хорвоотой танилцах бяцхан үрсүүд тэдний ухаалаг эцэг эхчүүдэд тус болно гэдэгт итгэж байна.

Эрт цагт Хурмаст тэнгэр 12 жил орох адтай, сэргэлэн аз хийморьтой амьтдыг шалгаруулна хэмээн орчлон ертөнцөөр нэг зарлажээ. Үүнийг дуулсан хулгана би ч бас шавилхан биетэй, сэргэлэн ухаантай юм чинь хамгаас ид чадалтай тэр арван хоёр амьтны тоонд орох л ёстой гээд Хурмастын өргөөнд хүрэх аян замдаа гарчээ...

Хүүхэд тоглож байхдаа бие бялдар, оюун ухаанаараа хөгжиж байдаг. Энэхүү ном нь хүүхэдтэйгээ бүтээлчээр тоглох, цагийг хамтдаа өнгөрөөхийг дэмжих зорилготой. Бага насны хүүхэд, эцэг эх, асран хамгаалагч нарт зориулагдсан ном юм. Нийт 10 түүхээс бүрдсэн бөгөөд хамтдаа тоглох санаа өгөх ном. Хаанаас нь ч унших боломжтой. Хүүхэд бүр өөрийгөө энэ номоос олно.

Хамгийн гэгээхэн, хамгийн цагаахан хүүхдүүд л хүнийг аз жаргалтай, чин сэтгэлээсээ инээмсэглэх шалтгаан болдог. Энхрий жаахан үрс минь энэ дэлхий дээр хайраа түгээх гэж ирсэн сахиусан тэнгэрүүд билээ.

Ижий аавдаа ирсэн БЯЦХАН САХИУСАН ТЭНГЭР-үүддээ зориуллаа

Манай аавууд ээжийн эзгүйд хүүхдээ сайн хардаг даа.Сэтгэлдээ бид чинь эхнэрийнхээ араас утасдахгүй,асуудал чирэгдэлгүй байхыг хичээдэг ч асуух зүйл гараад байн байн залгачихаад л байдаг юм. Энэхүү номноос ээжийнхээ эзгүйд хүү бид 2 өдрийг хэрхэн хөгжилтэй өнгөрүүлсэн түүхийг минь таалан уншаарай.

Хүүхдийн зурагт номын ертөнцөд зориулсан дулаахан мэдрэмж төрүүлэх МОНГОЛ АГУУЛГА бүхий ном. Залуудаа хурдан шарга нэрээрээ алдартай байсан хөгширч яваа шарга хүлгийн тухай өгүүлнэ. Хурдан шарга залуу хүлэгүүдтэй уралдаж өөрөө өөрийгөө сойж бэлдэх ба түүнд туслахаар буян хүү, хүүгийн өвөө хоёр ихэд хичээх болно.

Хүүхдийн зурагт номын ертөнцөд зориулсан дулаан мэдрэмж төрүүлэхүйц МОНГОЛ АГУУЛГА бүхий ном. Нэгэн ядуу хүү баян худалдаачнаас ярьж өгсөн зүүдийг нь худалдаж авснаар үлгэр эхэлнэ. Аз хүү худалдаж авсан зүүдээрээ үйл явдал өрнөж буй тухай өгүүлнэ... Хүн хэн нэгний зүүдийг худалдаж өмчилж авч болох болов уу,

Ээжийн эзгүйд аав охин хоёрын нэгэн өдрийн зураглал. Ёстой дураараа дурьгаж байгаа тэдний хайр татам түүхээр дамжуулан гэр бүлийн нандин харилцааг илэрхийлжээ. Өнөө нийгмийн завгүй аав та бяцхан үрсдээ чанартай цагийг гаргаж чаддаг уу?

Аливаа улс үндэстэн бүр өөр өөрсдийн домгийг бүтээж, уламжлан хадгалж, улам төгөлдөршүүлсээр өдгөөг хүрчээ. Үүний нэгэн нотолгоо болон мянга мянган жил ам дамжигдан ирсэн зоригт баатар эрс, үзэшгүй муухай мангас, үзэсгэлэнт охид, цэцэн мэргэн түшмэд, сайхан сэтгэлт амьтад, саар муу явдалтны гайхамшигт ертөнцөд тавтай морилно уу. Бидний оршин буй дэлхий ертөнц хэрхэн үүссэн, нар сар яагаад хиртдэг болсон, үлгэр хийгээд хөгжим хаанаас улбаатай, бүүвэйн дуу хэрхэн үүссэн юм бол? зэрэг олон арван асуултуудад дахин давтагдашгүй ур, өнгө аяс бүхий зургаар домог бүрийг амилуулж ид шидийн ертөнцөд хөтлөн тайлбарлажээ.

Уг номыг дунд сургуулийн 5-р ангийн сурагч Гэгээ бичсэн бөгөөд зуны амралтаараа хөдөө нутагт аялаж буй тухай зохиол юм. Тус номын агуулгад Монгол орны үзэсгэлэнт байгаль, ахуй амьдрал гэр бүлийн халуун дулаан аялалын тухай өгүүлжээ.

Барилгачин Бөөлхөн ба түүний найзууд Бөөлхөн том болоод барилгачин болохыг мөрөөддөг. Учир нь түүний цэцэрлэгийн найз нь тэргэнцэр дээр суудаг, гэвч тэр цэцэрлэг рүүгээ орохын тулд үргэлж бусдаас туслалцаа авдаг. Бөөлхөн харин энэ асуудлыг шийдэж чадна. “Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдэд ямар бэрхшээл тулгарч болохыг найз нөхдөд нь энгийн байдлаар ойлгуулсан сайн зохиол.” -- Катя Как .

Энэхүү номыг дэлгэн Улаанбаатар хотын үүх түүх, онцлогийг мэдэж, хотын соёлтой танилцаарай. Улаанбаатарын хамгийн өндөр барилга, хамгийн анхны их дэлгүүр, хамгийн анхны сургууль гэх мэт газруудаар аялахаас гадна хүүхэд багачуудын очих дуртай Хүүхдийн парк, Хүннү молл, Цанын баазаар ч мөн зочлох боломжтой шүү. Сонирхолтой зураг чимэглэлд хөтлөгдөн нийслэл хотоороо аялахад бэлэн үү?

Монсудар хэвлэлийн газрын хүүхдийн номын Жангар редакцаас нийгмийн хариуцлагынхаа хүрээнд буюу Соён гэгээрлийн үйл ажиллагааныхаа нэг хэсэг болгон хүүхдийн зохиолын уралдаан зарласан билээ. Энэхүү уралдааны өгүүллэг төрөлд 6 хүртэлх насны ангилалд 1-р байр эзэлсэн Гүзээлзгэнийн үнэртэй жаал бүтээлийг хүргэж байна. Ямар азаар надад дүү байдаггүй юм бэ гэж би боддог байлаа. Гэтэл нэг өдөр юу болсон гээч. Ээж жаргалтай нь аргагүй дуу аялаад л. Аав ч бас их баяртай байлаа. Бүр ёстой гоё бялуутай баярын ширээ хүртэл зассан байв. Уг нь миний төрсөн өдөр биш шүү дээ. Тэгтэл аав, ээж хоёр над руу хараад инээгээд л байлаа. Тэгснээ “Миний охин, дүүтэй болсон” гэдэг байгаа... Зарим хүүхдүүд дүүтэй болох маш их дуртай байдаг бол зарим нь энэ үйл явдалд хараахан бэлэн болоогүй байдаг. Энэ сэтгэл хөдлөлийг яг л хүүхдийн өнгө аясаар гаргаж өгсөн "Гүзээлзгэнийн үнэртэй жаал" зохиолыг дүүтэй болох гэж байгаа хүүхдүүддээ авч өгөн, сэтгэл санааг нь бэлдэж мөн бяцхан дүүгийнх нь талаар ярилцаарай.

Хүүхдийн номын Жангар редакцаас бяцхан уншигчдадаа зориулан монгол ардын үлгэрүүдийг зурагт ном болгон цувралаар хүргэж байгаа билээ. Бид энэ дугаартаа Заан оготно хоёр үлгэрийг толилуулж байна. Жижигхэн хотын захад нэгэн гол урсана. Голын эрэгт бяцхан оготно амьдардаг байжээ. Харин аварга том заан өдөр бүр голоос ус ууна. Ус уух бүртээ оготнын гэрийг сүйтгэнэ. Өчүүхэн бяцхан оготно аварга том заанаас өөрийн гэрийг хамгаалж чадах болов уу?

Хүүхдийн номын Жангар редакцаас бяцхан уншигчдадаа зориулан монгол ардын үлгэрүүдийг зурагт ном болгон цувралаар хүргэж байна. Бяцхан шувуухай уут будаагаа унагачхаж гэнэ. Будаагаа эргүүлж авахын тулд олон хүн амьтанд туслах хэрэгтэй болжээ. Бусдад зориулсан тусын хариу заавал эргэж ирдгийг энэ номоос ойлгох болно оо. Бэтгэлжин бор шувуу зурагт ном нь хуучин монгол ардын үлгэрийг агуулгын хувьд өнөө цагийн хүүхэд багачуудын сонирхлыг татахуйц болгон шинэчлэн найруулсан хувилбар юм. Бусдын хэрэг бүтвэл өөрийн хэрэг бүтнэ гэдгийн үлгэр энэ билээ. Тусч бяцхан шувуухайн түүхээр хамтдаа аялцгаая.

Хүүхдийн номын Жангар редакцаас бяцхан уншигчдадаа зориулан монгол ардын үлгэрүүдийг зурагт ном болгон цувралаар хүргэж байгаа билээ. Энэ дугаараараа бид “Сар аваад явна гэхийн учир” домог үлгэрээс сэдэвлэн бүтээсэн зурагт номыг өргөн барьж байна. Эрх танхил нэгэн хүү усанд явжээ. Голын эрэг дээр өдөржин тоглоод орой болсныг ч анзаарсангүй. Хүү харих замдаа тэнгэрт мандсан сартай тааралдлаа.

Хүүхдийн номын Жангар редакцаас бяцхан уншигчдадаа зориулан монгол ардын үлгэрүүдийг зурагт ном болгон цувралаар хүргэж байгаа билээ. Энэ дугаартаа бид “Хараацай хэдгэнэ хоёр” болон “Нарс хуш зээргэнэ мөнх ногоон болсон нь” үлгэрүүдээс сэдэвлэн бүтээсэн зурагт номыг толилуулж байна. Энэхүү үлгэр бол сайн муугийн зөрчил, тусч нинжин сэтгэлийн талаарх түүх юм. Театрт хүүхэлдэйн жүжиг үзэж байгаа мэт мэдрэмж төрүүлэх өвөрмөц сонирхолтой зурагтай энэхүү номоор тухтай аялаарай. Жигүүртний хаан хараацай хэдгэнэ хоёрт нэгэн даалгавар өгчээ. Тэд хэрхэн биелүүлэх бол?

Хүүхдийн номын Жангар редакцаас бяцхан уншигчдадаа зориулан монгол ардын үлгэрүүдийг зурагт ном болгон цувралаар хүргэж байгаа билээ. Энэ дугаараараа бид өдөр шөнө үүссэн тухай монгол ардын домог үлгэрээс сэдэвлэн бүтээсэн “Нар Сар Рах” хэмээх зурагт номыг өргөн барьж байна. Хүмүүсийн муу муухай сэтгэлээс нэгэн мангас үүсжээ. Ховдог тэр мангас хамаг бүхнийг залгих болов. Хэчнээн ихийг идсэн ч цүдгэр гэдэс нь цадсангүй. Тэнгэр мандсан нар сар хоёр ч түүнд тун амттай харагдлаа.

Хүүхдийн номын Жангар редакцаас бяцхан уншигчдадаа зориулан монгол ардын үлгэрүүдийг зурагт ном болгон цувралаар хүргэж байна. Гэрэл гэгээний эздийн хамгийн бага дүү болох нэгэн охин энэ дэлхийд бууж иржээ. Тэрээр эх дэлхийн олон амьтантай нөхөрлөж, тэд ч охинд тун их дасаж гэнэ. Нэг л өдөр тэрээр тэнгэрийн орон руугаа буцахад амьтад түүнийг маш ихээр үгүйлэн санажээ...

Эртийн эрт цагт амьтдын хурал болж, хамаг амьтан хаана амьдрахаа шийдэх болжээ. Энэ үед сайхан сэтгэлт тэмээ, атаархуу зантай буга хоёрт ямар адал явдал тохиолдсоныг энэ номыг уншин мэдэж аваарай
Эрт цагт ан амьтдын хурал болж, амьтад хаана амьдрахаа шийджээ. Буга тэмээний сайхан эвэрт атаархан түүнийг нь залилж авахаар шийдлээ.

Эрт цагт хүмүүс хүйтэнд дулаацуулах, хоолыг болгож, харанхуйг гэрэлтүүлэх шидтэй гал гэгч зүйлийг өөрийн болгохыг мөрөөдсөөр байлаа. Харин дээд ертөнцийнхөн галтай байсан тул хүмүүс түүнийг нь хулгайлуулахаар хараацай шувууг илгээхээр болж гэнэ.

Хүүхдийн номын Жангар редакцаас бяцхан уншигчдадаа зориулан монгол ардын үлгэрүүдийг зурагт ном болгон цувралаар хүргэж байгаа билээ. Эрт цагт Хөхдэй мэргэн гэгч баатар тэнгэрийн гурван марал бугыг авлахаар хөөцөлдсөөр эцэст нь шийтгүүлжээ. Түүний хүү шархдсан марал бугыг аварч аавыгаа суллана. Тэд хамт мангасыг дарж өөрсдөө од мичид болон хувирчээ.

Долоон өндөгтэй доголон шаазгайг зальт үнэг мэхэлж, сүрдүүлсээр өндөгнөөс нь идэж амташжээ. Сэргэлэн хулганы арга ухаан доголон шаазгайд хэрхэн тус болох бол? Амьдралд тохиолдож болох аюул заналхийлэл, шударга бус байдлын эсрэг итгэл найдвараа алдалгүй сэтгэж, тэмцэж, давж гарахын чухлыг энэхүү үлгэрт өгүүлнэ.

“Бархүү Тугалхүү” зурагт номоос хүүхдүүд та бүхэн Бархүү Тугалхүү хоёрын сонирхолтой адал явдлаас гадна нөхөрлөлийн үнэ цэнэ гэж юу байдаг талаар ойлгож мэднэ гэж найдаж байна.

Эрт урьдын цагт долоон бор хоньтой, нисдэг, нисдэггүй хоёр бор морьтой Болдоггүй бор өвгөн гэж байжээ. Өвгөн үдэш бүр нисдэг бор морио гэрийнхээ баруун талд, нисдэггүй бор морио гэрийнхээ зүүн талд аргамждаг байв. Монгол ардын шидэт үлгэрийн нэг “Болдоггүй бор өвгөн” үлгэрийн сонирхолтой өгүүлэмж, зургийг нь хараад хүүхдэдээ ярьж өгөөрэй. Балчир хүүхэд ч номонд дуртай байдаг. Тэд зургийг нь хараад өөрийнхөөрөө уншдаг. Тиймээс та бүхэн “Үсэг мэдэхгүй хүүхдэд номын хэрэг юу байх билээ” гэж бодолгүй бяцхан үрдээ үдэш бүр цаг гарган, өвөр дээрээ суулгаад дуртай зурагт номыг нь уншиж өгч, харилцан ярилцаарай.

Бүдүүлэг, дээрэнгүй зангаар бусдыг гомдоосноороо бүдүүн Марбу өвгөн юунд хүрснийг өвөрмөц зураглал, ойлгомжтой хэллэг бүхий сонирхолтой номоосоо уншаарай.

Эрхий мэргэн харваач эрхийдээ эрчимтэй, эрэлхэг зоригтой хүн болохоор мэргэн харавдагтаа эрдэж: 'Долоон нарыг би долоон сумаар нэг нэг харваад онож устгаж чадахгүй бол эрхий хуруугаа огтлоод, эр хүн байгаад, хар ус уухгүй, хагд өвс идэхгүй, харанхуй нүхэнд амьдарна' гэж андгай тангараг тавьжээ... Зурагт номын ертөнцөөр аялж, хүүхдийнхээ хөгжлийг дэмжээрэй. Домог үлгэрт гарч буй байгалийн үзэгдэл, амьтдын гарал үүслийн тухай дэлгэрэнгүй ярилцаарай.

Монгол ардын шилдэг үлгэр 'Цуутын цагаагч гүү'-д эх үрийн элбэрэл хайр, үрээ гэсэн эхийн сэтгэлийг уран тансгаар өгүүлснээрээ онцлог юм. Хайрт эхийнхээ захиасыг санан санан, бөн бөн жороолж бөжир бөжир шогшсоор хөгшин эмэг эх дээрээ очиж буй Цолмон цоохор унаганы тухай түүхийг энэхүү зурагт номоос амтархан уншаарай.

Улс орон бүрд эртнээс яригдаж ирсэн өөр өөрийн онцлог шингэсэн үлгэр, домгийн арвин сан бий. Үлгэр, домог бол тухайн ард түмний сэтгэлгээ, хэл соёлыг тээгч юм. Цаг хугацаа улиран одохын хэрээр хүмүүсийн үзэл бодол хандлага, нийгмийн үнэт зүйл өөрчлөгдөж, хөгжил дэвшил явагддаг. Энэ хэрээр үлгэр, домгийг нийцүүлэн хөгжүүлэх, засаж сайжруулах шаардлага тавигдсаар ирсэн билээ.

Монголчууд бидний өв сан дахь аман зохиол, үлгэр домгийг орчин үеийн хүүхдүүдэд тэр чигээр нь хүргэх боломжгүй болсныг гадаад орнуудын туршлага ч бэлхнээ харуулна. Бид өв соёл дахь язгуур утга агуулгыг алдагдуулалгүйгээр шинээр зохиомжлон, зураг дүрслэлээр баяжуулсны дээр өнөөгийн хүүхдийн нас сэтгэхүй, тэдний сонирхолд нийцэх талаас нь удтал судалж, туршсаны эцэст цоо шинэ хэлбэр, хэмжээ бүхий энэхүү бүтээлийг та бүхний гарт хүргэж буйг хүлээн авна уу.

Энэ удаа “Өнчин цагаан ботго” үлгэрийг шинэчлэн найруулж бяцхан уншигчдадаа хүргэж байна.

Бага насны хүүхэд зурагт номоор дамжуулан үргэлж суралцаж, хөгжиж байдаг. Иймд аливаа улс орон хүүхдийн зурагт номын хөгжилд тасралтгүй анхаарч, олон төрөл зүйл болгон хөгжүүлсээр иржээ. Монголчууд бидний хувьд үлгэр, домог, тууль зэрэг аман зохиолын арвин өвтэй бөгөөд үр хүүхдэдээ өгүүлэн ярьдаг уламжлалтай. Харин өнөө үед бид үлгэрийн уламжлалт хэв маягийг хадгалсан, шинэлэг утга агуулга бүхий түүхүүдийг хүүхэд багачууддаа хүргэх нэн шаардлагатай болжээ. Ийм учраас бид “Монгол-үлгэр зурагт ном” төслийнхөө үргэлжлэл болох “Монсудар-зурагт ном” цувралдаа тэгш эрх, ялгаатай байдал, нийгэмшил, хамтач байдал, бусдын сэтгэлийг ойлгох, бүтэлгүйтэл, гэр бүл гэх мэт өнөө цагт хамгийн их ярьж хэлэлцэх учиртай сэдвийг сайтар боловсруулж, үлгэр түүхээр дамжуулан хүүхэд багачуудад хүргэж, оюун санаа хийгээд сэтгэл зүрхний үнэт зүйлсийг соёолуулахад дэм болох үүднээс энэхүү бүтээлийг та бүхний гарт хүргэж байгааг хүлээн авна уу.

Бөхөн бол тун дэгжин залуу. Тэр үргэлж гутлаа тосолж, үсээ самнаж, толинд харж явдаг. Бас бусдаас онцгой УВ УЛААН зүрхтэй. Тэгэхдээ тэр таарсан бүхэндээ тааламжгүй үг заавал хэлдэг байжээ. Бүр шинэ жилийн баяраар хүртэл шүү. Бөхөнгийн түүхээр аялахдаа бусдын сэтгэлийг үг хэрхэн гуниглуулж, гомдоодог бас баярлуулдаг тухай мэдэж аваарай. Түүнчлэн номын арын хуудсанд энэхүү номтой хэрхэн ажиллах талаар жишээг эцэг эхчүүдэд туслах зорилгоор оруулсан болно. Тиймээс номоо үлгэрээ эхлүүлэхээсээ өмнө уншиж танилцаарай. Үлгэрийн ертөнцөөр аялахдаа хүүхдийнхээ сэтгэлийг сонсож ярилцахад тань тус болох болов уу?

Хүүхдийн номын Жангар редакцаас “Монгол-үлгэр зурагт ном” төслийн үргэлжлэл болох “Монсудар- зурагт ном” цувралдаа тэгш эрх, ялгаатай байдал, нийгэмшил, хамтач байдал, бусдын сэтгэлийг ойлгох, бүтэлгүйтэл гэх мэт өнөө цагт хамгийн их ярьж хэлэлцэх учиртай сэдвүүдийг сайтар боловсруулж, үлгэр түүхээр дамжуулан хүүхэд багачуудад хүргэж байгаа билээ. Хүмүүс янз бүрийн ажил хийдэг. Зарим нь ногоо тарьдаг, зарим нь гал унтраадаг, зарим нь талх барьдаг, зарим нь сургуульд багшилдаг. Харин Хөхөөгийн аав сантехникч. Түүний аавын ажил хэчнээн чухал талаар бас мэргэжил бүхэн сайхан гэдгийг энэ номоос олж мэдээрэй.

Хүүхдийн номын Жангар редакцаас “Монгол-үлгэр зурагт ном” төслийн үргэлжлэл болох “Монсудар- зурагт ном” цувралын шинэ зурагт номыг өргөн барьж байна. ...Хаврын нэгэн өдөр бяцхан салхи мэндэлжээ. Тэр аав ээж, эгч шигээ хүчирхэг салхи болж суурингийн хүмүүсийн малгайг хийсгэж сурахыг хүснэ. Гэвч тэр газарт хэвтэх ганц навчийг ч хөдөлгөх хүчгүй байлаа... Яг одоо хүссэн зүйлээ хийж чадахгүй байна гэдэг нь чи үүрд чадахгүй хэвээрээ үлдэнэ гэсэн үг биш билээ. Бидэнд заримдаа ямар нэгэн зүйлийг хийж сурахад цаг хугацаа, хичээл зүтгэл, бусдын тусламж шаардагддаг. Өсөж том болохоор яаран тэмүүлэх бяцхан салхины түүх уншигч хүүхдүүдэд аливаа зүйлийн дэс дараалал, учир шалтгааныг ойлгоход дэм болох биз ээ.

“Орчлон хорвоогийн юм бүхэнд чи чухал”.

Агуулга: Энэхүү номд дөнгөж төрсөн хүүхдийн өмнө энэ хорвоогийн юм бүхэн шинээр нээгдэхээ хүлээж байдаг тухай өгүүлнэ. Шинэ хүнээ өлгийдөн авчхаад буй ээж, аавуудад ч уншиж дууссаны дараа сайхан мэдрэмж төрүүлэх ном.

Нас: 0+ насныханд, ялангуяа дөнгөж төрсөн нярайд зориулсан.

Онцлог: Дөнгөж төрсөн нярай хүүхдийн хараа тогтоогүй байдаг учир, тод ялгарал ихтэй өнгө бүхий карт, зураг, даавуун ном харуулж харааг нь тогтоох нь элбэг. Энэ ном нь хар дэвсгэр дээрх тод ялгарал бүхий өнгөт зурагтай. Хүүхэд өсөж том болохын хэрээр улам хөгжиж буй үгсийн санд нь уул, гол, од, гэр, хот, ном, хүмүүс, амьтан гэх мэт өдөр тутам хэрэглэгддэг нэр үгсийг танилцуулах зорилгоор шигтгэсэн. Амьгүй зүйлсээс амьтай зүйлс хүртэлх энгийн нэршлүүдийг таниулж өгөх зорилготой. Мөн нярайн номууд хурц өнцөггүй байх ёстой байдаг тул дугуй булантай.

Эрт цагт энэ манай дэлхийн улирлууд одоогийнх шиг ээлжлэн солигддоггүй байжээ. Харин Дулаан болон Хүйтнийг эрхшээдэг хоёр өвгөн энэ дэлхийд өөрсдийн улирлаа бүтээхээр өрсөлдөн тэмцэлдэж эхэллээ. Тэдний өрсөлдөөн хэрхэн төгссөнийг энэ номоос олж уншаарай.

Улс орон бүр өөр өөрсдийн онцлог шингэсэн үлгэр, домгийн арвин сантай. Гэвч цаг хугацаа өнгөрөхийн хэрээр нийгэм өөрчлөгдөж, зарим үлгэр домог нийцэхээ больдог. Өв соёл, үнэт зүйлдээ хайртай байна гэдэг хүрч хөндөлгүй хуучин хэвээр нь тахин шүтэх биш харин ч цаг үетэйгээ нийцүүлэн хөгжүүлж, баяжуулж байхын нэр билээ. Тиймээс үнэхээр л өв соёл, ёс уламжлалаа хадгалж үлдэхийг хичээж л байгаа бол тухайн нийгэм, хүүхэд багачууддаа тохируулан шинээр зохиомжлон найруулах шаардлага зайлшгүй тавигдаж байна.
Монгол ардын үлгэр домгийн хувьд өнөө үед нийцэхгүй, хуучирсан хэв шинжтэй байгаа нь тун эмзэглүүштэй. Хүүхэд багачууд төдийлөн сонирхохгүй байгаа нь үүнийг илтгэнэ. Иймд бид мэргэжлийн утга зохиол, аман зохиол судлаач нартай хамтран монгол ардын үлгэр, домгуудын утга санааг алдагдуулалгүйгээр, өнөө үеийн үнэт зүйл, хүүхдийн сэтгэхүйд тулгуурлан шинээр зохиомжлон бүтээжээ.

Энэхүү зурагт номд нохойгоо алдсан бяцхан охин хэрхэн түүнийгээ санаж, төсөөлөлдөө умбаж буй тухай өгүүлнэ. Ээнэгшин дассан хайртай амьтнаасаа хагацаж, үгүйлсээр яваа хэн бүхэнд энэхүү зурагт ном хань болж, халуунаар тэвэрнэ гэж итгэж байна. Хүүхдийн уран төсөөлөлд зах хязгаар гэж үгүй. Зохиолч, зураач Б.Энх-Оюун энэ номдоо охины төсөөлөлд өрнөж буй бүхнийг өнгө будгаар амилуулж, хуудас бүрд сонирхолтой үйл явдал дүрслэн харуулжээ.

Дэлгэр зун дуусаж, налгар сайхан намар цаг ирлээ. Өвлийн улиралдаа бэлдээд хотынхон тун ч завгүй. Удахгүй Баатар, Халиунаа хоёрын хурим болно. Энэ ч сайхан хэрэг шүү. Цэцэрлэгийн барилга ашиглалтад оржээ. Хогны машин хотоо цэвэрлэж явна. Зам засварын ажил ч дуусжээ. Цагдаа халаасны хулгайчийг барилаа. Өндөр өвөө Баатар, Халиунаа хоёрын хуримд ирж байна. Харин Нямаа, Чимгээ хоёр тарьсан ногоогоо хураагаад, зарахаар явлаа. Усны шувууд буцаж байна. Болдоо зунжин маш их ажилтай байсан болохоор аялалд явахаар болжээ. Онгоцны буудал, Хүннү худалдааны төв, Сүхбаатарын талбай, шатахуун түгээх станц, төв шуудан, замын цагдаа, сурагчид, барилгачид, машин, автобус тэр ч бүү хэл шуудангийн хажууд ном зардаг дээлтэй ахыг ч энэхүү номоос харж болно шүү.

Цас орж, хот цагаан өнгөнд хучигджээ. Тэсгим хүйтэн байсан ч их хотод хөл хөдөлгөөн, хөгжөөнтэй үйл явдал өрнөсөөр л байна. Болдоо осол гаргачихжээ. Барилгын ажил эхэллээ. Галаа цагдаа өнөөдөр ажил ихтэй, тун ч завгүй байна. Телевизийнхэн мэдээ бэлдэж байна. Аав хүү хоёр цанаар гулгахаар явлаа. Номин, Оюунаа хоёр бол урлагийн сургуулийн оюутнууд. Цацаа тэргэнцэртэй хүнийг зам гаргаж өглөө. Харин Саруул эмч машинаа буруу байрлуулжээ. Бабу талбай орж мөсөн дээр гулгахаар гэрээсээ гарлаа. Мишка муур өдөржин л хотоор зугааллаа. Мөөгий лааз түүж явна. Онгоцны буудал, Хүннү худалдааны төв, Сүхбаатарын талбай, шатахуун түгээх станц, төв шуудан, замын цагдаа, сурагчид, барилгачид, машин, автобус тэр ч бүү хэл шуудангийн хажууд ном зардаг дээлтэй ахыг ч энэхүү номоос харж болно шүү. Энэхүү хайлтын ном нь олон өөр өөр газрын үйл явдал, нөхцөл байдлыг харуулсан ба тодорхой дүрүүдээр дараагийн хуудас болон цувралуудад үйл явдал нь үргэлжлэн өрнөнө.

Улаанбаатарт тэсгим хүйтэн өвөл дуусаж, урин дулаан хавар цаг иржээ. Модод нахиагаа дэлгэн, нөмөр газар даган ногоо ургажээ. Хүүхэд багачууд хөгжилдөн тоглоцгооно. Ах эгч нар ажил албандаа явцгааж, ахмад настнууд нарлан, хотын өглөө эхэллээ. Сараа найзыгаа онгоцны буудлаас угтан авлаа. Санчирын унагасан талхыг хэрээ олоод авчээ. Гурван тахиа хотоор гүйлдэнэ. Нямаа ногоо тарихаар газар хагалж байна. Сарнай Баяраагийн дүрэмт хувцсанд санаандгүй зайрмагаа нялчхаж гэнэ. Өглөө бүр шинэхэн талх, нарийн боовыг дэлгүүрүүдэд тараахаар Санчир яаран давхидаг юм. Дулам эмээ хүнсээ цуглуулахаар гарч байна. Өндөр өвөөгийн тахиаг Хүдэр золтой л барьчихсангүй. Бабу, Бобо хоёр юу хөөж гүйсэн юм бол? Харин энэ хэн бэ? Онгоцны буудал, Хүннү худалдааны төв, Сүхбаатарын талбай, шатахуун түгээх станц, төв шуудан, замын цагдаа, сурагчид, барилгачид, машин, автобус тэр ч бүү хэл шуудангийн хажууд ном зардаг дээлтэй ахыг ч энэхүү номоос харж болно шүү. Энэхүү хайлтын ном нь олон өөр өөр газрын үйл явдал, нөхцөл байдлыг харуулсан ба тодорхой дүрүүдээр дараагийн хуудас болон цувралуудад үйл явдал нь үргэлжлэн өрнөнө.

Урин хавар дуусаж, таатай сайхан зун цаг ирлээ. Өнгийн цэцэгс дэлгэрээд нийслэл Улаанбаатар хот маань улам ч өнгө нэмжээ. Хотынхон тун завгүй, бужигнасаар л байна. Тэнд жуулчид хоттой танилцаж явна. Бабу, Бобо хоёр шинэ найзууд хайхаар гарлаа. Цэцэгээ хүүхдээ түрсээр төв шуудан орохоор явж байна. Харин Базараа, Туяа хоёр хамт гүйдэг болжээ. Цацаа өдөржин л ном уншина. Өндөр өвөөгийн тахианууд зөндөө дэгдээхэйтэй болсон байна. Сүхбаатарын талбайд рок хамтлагийн тоглолт болж байна. Долгор дэлгүүрээр явж байгаад дараа нь эмнэлэг орохоор явлаа. Онгоцны буудал, Хүннү худалдааны төв, Сүхбаатарын талбай, шатахуун түгээх станц, төв шуудан, замын цагдаа, сурагчид, барилгачид, машин, автобус тэр ч бүү хэл шуудангийн хажууд ном зардаг дээлтэй ахыг ч энэхүү номоос харж болно шүү.

Өнөөдөр дэлхий нийтээрээ бага боловсролыг сурлагын дүн бус, суурь хүмүүжлийн хэм хэмжээгээр үнэлж эхлээд буйд бид их баяртай байна. Хүүхэд эргэн тойрныхонтойгоо харилцах, юу хийх, яаж тоглох гэх мэт өдөр тутмын хэвшил нь үүний суурь билээ. Гэтэл ихэнх эцэг эх хүүхдийнхээ хоол хүнс, өмсгөл зүүсгэл, дүн зэрэгт голчлон анхаарсаар энэ талын боловсролыг орхигдуулах талтай байдаг. Тиймээс хүүхдэдээ энэхүү суурь хүмүүжил, хандлагыг өдөр тутамдаа зөв арга барилаар эзэмшүүлэхэд та бүхэнд дэм болох зорилгоор '365 өдөр' хэмээх уг танин мэдэхүйн номыг эрхлэн гаргалаа.

Долоо хоног тутмын "Дефакто газет"-ын сонины Япон хэлний орчуулагч Т.Нямдашийн эмхэтгэсэн, НҮБ-ын Хүүхдийн эрхийн тухай конвенцыг ойлгоход хялбар байдлаар танилцуулан бичсэн хүүхэд болон эцэг эхчүүдэд зориулсан зурагт ном хэвлэгдэн гарлаа.

Уг номд конвенцын заалт тус бүрд 8-13 насны хүүхдүүд болон мэргэжлийн зураачийн зурсан зургуудыг оруулж өгсөн бөгөөд, хүүхдүүд ээж аавтайгаа хамт уншиж, харилцан ярилцахад зориулагджээ.

Пину дэлхийн улс орнуудаар аялж тухайн орны соёл, хүмүүсийн аж байдал, онцлог, ондоошлыг өөрийн нүдээр үзнэ. Аялагч шувуу Пину энэ удаа Тайланд орноор аяллаа. Уншигч багачуудын сонирхлыг татахуйц зураг, өгүүлэмж, баримтууд хуудас бүрд бий.

Дэлхийн бөмбөрцөг дээр зэрэгцэн орших улс орнуудын тухай энэхүү цуврал номоос олж мэдээрэй.

Маргад болон Ананд эгч дүү хоёрын өдөр тутамын амьдралын хэв маяг, Монгол ёс заншлыг сонирхолтойгоор дүрслэн харуулахаас гадна Англи хэл дээрх Монгол хүүхдийн зурагт ном гэдгээрээ онцлог ном юм.

Уг үнэ нь нийт 3 цуврал номны үнэ болно.

Сархаанаа хэмээн өхөөрдөн дуудах нэртэй бяцхан хүү болон түүний увдист найзуудад тохиолдсон хачирхалтай сонин, хайр дүүрэн, баатарлаг зоригт адал явдлуудыг өгүүлсэн хүүхдийн зурагт ном юм. Эх дэлхий дээр хамтдаа оршин байгаа амьтай бүхнийг, модны навчсыг, бор шувуудыг, жижигхэн чийгийн улааныг, сагсгар саваагүй гөлгийг, сарвуугаа гэмтээсэн яст мэлхийг хайрлах хайр, хамгаалах зөн, мэдэрч ойлгох чадвар бидний бяцхан хүүхдүүдийн зүрх сэтгэлд хязгааргүй дүүрэн оршдог болохыг энэхүү номоос уншаарай.

Сархаанаа хэмээн өхөөрдөн дуудах нэртэй бяцхан хүү болон түүний увдист найзуудад тохиолдсон хачирхалтай сонин, хайр дүүрэн, баатарлаг зоригт адал явдлыг өгүүлсэн хүүхдийн зурагт ном юм. Эх дэлхий дээр хамтдаа оршин байгаа амьтай бүхнийг, модны навчсыг, бор шувуудыг, жижигхэн чийгийн улааныг, сагсгар саваагүй гөлгийг, сарвуугаа гэмтээсэн яст мэлхийг хайрлах хайр, хамгаалах зөн, мэдэрч ойлгох чадвар бидний бяцхан хүүхдүүдийн зүрх сэтгэлд хязгааргүй дүүрэн оршдог болохыг энэхүү номоос уншаарай.

Математиктаа тааруу Ник хүү гэрийн даалгавраа хийхээр түүртэж буйгаар ном эхэлнэ. Гэвч удалгүй хачирхалтай аялалд гарах нь тэр.

Зохиолд өрнөх адалд явдлаар дүүрэн аяллаар дамжуулан Ник, ягаан муур хоёрын хамт цэнхэр гүзээлзгэнэ, Тооны Вант Улсын гүнж, Цагаан Толгойн Вант улсын үсэгтэй уулзаж, тулгарсан бэрхшээлээ хэрхэн давахыг олж мэдээрэй.

Уг ном уншигч хүүхдийн төсөөлөн бодох чадварыг идэвхжүүлэн, эх хэлний үнэ цэнийг ойлгуулах бөгөөд сурах нь зугаатай хийгээд шаардлагатай үйл гэдгийг хүүхдэд тун энгийнээр ойлгуулах болно.

"Анир" төсөл нь монголын уран зөгнөлт бүтээлүүдийн өвийг нэгээр нэмж, хүүхэд залуусын сэтгэхүйг тэлэх зорилготой бүх насныхан унших боломжтой цуврал комик ном юм.

Энэхүү комик номд гарч буй шидэт ертөнцөд хүн төрөлхтөн онцгой хүчийг эзэмшдэг хэдий ч, эрх мэдэл, эд баялгийн төлөө хөнөөлдөн байлдах аж. Хаан ширээний төлөөх тэмцэлд аргагүй эрхэнд татагдан орсон Анир гүнж төрт улсаа тэгшитгэж өөрийн ертөнцөд энх тайвныг эргүүлэн авчирч чадах болов уу?

Зүүд мөрөөдөлд нэвтрэн орох, алсын газрыг алган дээрээ буулгасан мэт шинжих, ирээдүйд болох зүйлсийг зөгнөн харах гээд ер бусын хүчтэнүүд орших ертөнцөд тавтай морилно уу. Манай комикийн баатруудтай хамт аялах ер бусын аялалд уншигч таныг урьж байна.

"Шинжлэх ухаанч цуврал"-ын хоёр дахь бүтээл болох "Гэгээ" ном Гэрэнд байршлаа.

Бид гэрэл гэгээ рүү тэмүүлдэг учир гайхамшгийг бүтээж чадсаныг түүх гэрчилдэг. Сэтгэлдээ, оюун ухаандаа гэгээ оруулах гэж хичээдэг учраас хүмүүс хөгжиж, дэвшдэг. Миний бяцхан охинтой хамт дэлхийг хайрлаж, энх тайвнаар хамтран амьдрах ирээдүйн дэлхийн хүмүүс уншина гэх итгэлээр энэ үлгэрийг бичлээ.

Монгол ардын үлгэр нь уран яруу хэллэг, хурц тод дүрслэлээрээ бусад орны үлгэрүүдээс ялгарахаас гадна хүүхдийн хийсвэрлэн бодох сэтгэлгээг хөгжүүлж, тэдний сэтгэл зүйг зөв төлөвшихөд ихээхэн үүрэг гүйцэтгэдэг. Монсудар хэвлэлийн газар, Жангар хүүхдийн номын редакц та бүхэндээ 'Монгол ардын шилдэг үлгэрүүд'-ээ хүргэж байна. Бидний аав ээж, эмээ өвөө бүгд эдгээр үлгэрүүдийг сонсож, үр ачдаа ярьж өгсөөр өнөөг хүрсэн байдаг. Үлгэр сонсох дуртай хүүхэд номонд хайртай болдог бөгөөд ном уншдаг хүүхэд хүнийг хайрлах, өрөвдөх, нинжин сэтгэлтэй болж өсдөг билээ.

Энэхүү номыг уншсан хүүхэд бүр баяр хөөр, аз жаргалыг мэдэрч тайвширдаг байгаасай. Тэдний сэтгэхүй, бүтээлч сэтгэлгээ нь хөгжихөд бага ч болов тус болоосой, эцэг эхчүүд хүүхэдтэйгээ хамт уншаад ярилцаж, тэднийгээ ойлгож тусалдаг байгаасай гэж би хүсэж байна. Энэ л миний чин хүсэл билээ!

Энэхүү зурган номд эх үрийн холбоо хийгээд нүүдэлчин Монголчуудын байгаль эхтэйгээ шүтэн барилдлагатай амьдарч ирснийг тодотгон өгүүлнэ. Түүнчлэн ахуйн хэрэглээний салшгүй хэсэг аргал түүдэг хэрэгсэл болох араг савраар дамжуулан нүүдлийн уламжлалт соёлын онцлогийн нэгээхэн хэсгийг харуулах болно. Монголын орчин үеийн комикс урлагийн өнгийг тодорхойлж түүхийг нь бичилцэж яваа авъяаслаг, залуу зураач Н. Эрдэнэбаярын энэ бүтээл хүүхэд залууст монгол үндэсний өв соёл, түүх, ёс заншлын талаар мэдлэг мэдээллийг өгөхийн зэрэгцээгээр даяаршиж буй ертөнцөд нүүдэлчдийн онцлог хэв шинж, биет болон биет бус өвтэй танилцуулж, улсаа сурталчлах нэн чухал хэрэглэгдэхүүн болно хэмээн найдаж байна.

Бумбардай хүүгийн хөгжилтэй адал явдлын тухай өгүүлсэн энэ дугаарт Монголчуудын үеэс үед уламжлан хэрэглэж ирсэн өвөрмөц сонин хүнс болох борц, түүнийг тойрсон үймээнийг өгүүлнэ. Хавар идэхээр бэлтгэж нөөцөлсөн борц алга болсноор зохиол эхэлнэ. Бумбардай борцны хулгайчийг олох болов уу? Борцоо гэртээ буцаан авчирч ээжийгээ баярлуулж чадах болов уу...?

Монгол малчид жилийн дөрвөн улиралд бэлчээр нутгийг зохистой ашиглахын тулд нэг нутгаас нөгөөд тогтмол нүүдэллэдэг. Нүүдлэл бол Монголын ард түмний нийгмийн амьдралын олон зуун жилийн үндсэн хэв маяг болж иржээ. Бэлчээр нутгийг өвөлжөө, хаваржаа, намаржаа, зуслан гэж улирлаар хуваах ба тэдгээрийг дотор нь эхэн, дунд, адаг гэж тус тус гурав ангилж зааг тогтоох тодорхой тогтолцоотой юм...

Монгол хүүхдүүд янз бүрийн өнгө, хэмжээ, хэлбэр дүрстэй чулуу түүж цуглуулан том чулуугаар нь тойруулан гэр барьж, дөрвөлжин чулуугаар авдар сав, ор, хавтгай чулуугаар аяг, ацтай хавтгай чулуугаар тэмээ, гурвалжин хавтай адуу гэх мэтээр төлөөлүүлэн тоглож ирсэн нэн эртний уламжлалтай...

Монголчууд зуны дэлгэр цагт сүү саалиа базааж хүнсний нөөцөө бэлтгэдэг онцлогтой. Сааль сүүний цаг нар ургахаас жаргах хүртэл үргэлжилдэг нарийн чимхлүүр ажил. Саалийн ажилд айл саахалтын хүүхдүүдийн ач тус их. Хурга буруулна, тугал хариулна, унага татна, аргал түүнэ. Эх бүхнийг хөдөөний хүүхдүүд л мэднэ, бас чадна. Хотын хүүхдүүд тэр болгон мэдэхгүй. Үнээ, тугалаа нийлүүлчихвэл нэг өдрийн сааль алдана. Саалийн цагт хайнга хандвал чухам юу болдгийг бяцхан найз Бумбардай, Сараана, тэдний шинэ танил Сүмбэн гурвын хөгтэй явдлаас уншаарай.

Алс замд гарахад ээж минь цацлын мөнгөн халбагаараа сүүн цацал өргөж зогсоно. Сүүн цацал тэнгэр, нар, модод, харгуй замын дэргэдэх чулуу, нисч яваа ангирын жигүүр дээр хүртэл цацран буух шиг санагдана. "Сайн яваад ирээрэй, миний хүү!" гэж ээж минь намайгаа, мөнх хөх тэнгэр, хорвоогийн алтан наранд даатгаж байгаа нь тэр! "Хаа яваа газарт нь тулж яваарай!" гэж дэлхийн хатуу чулуунд хүртэл сүүн цацлаар аргадан сануулж байгаа нь тэр. Энэхүү сүүн цацал ээж бид хоёрыг холбож, эргэн ирээд золгон үнсүүлэх баярт мөч хүртэл хамт байх болно.

Музей бол түүх, соёлын хосгүй үнэт бүтээлийг хадгалан, олон түмэнд хүргэдэг газар. Үүнийг хүүхэд багачуудад сонирхолтой, бүтээлчээр хүргэх зорилгоор уг номыг бүтээлээ. Бүтэц, зураг, дизайн гээд бүхий л талаасаа монгол хүний гараар бүтсэн гэдгээрээ онцлог юм.

Аварга үлэг гүрвэл Завроподын өндөг алга болжээ. Үлэг гүрвэлийн хорхойтон, бяцхан палеонтологич Мэрин үлэмж биет Завроподтой адал явдлын эрэлд гарна. "Музей:Эртний ертөнц дэх эрэл" бол Монголын говиос олдсон үлэг гүрвэлүүдийг багтаасан зохиол, танин мэдэхүйн зурагт ном юм. Мөн "Музей: Ногоон ордны аялал" номын дараагийн цуврал болно.

Ялгаатай байдлын тухай өгүүлэх, халуун дулаан сэдэвтэй, танин мэдэхүйн ном. Бусдын болон өөрийн ялгаатай байдлыг ойлгож, хүлээн зөвшөөрч, өөрийгөө хайрлаж сурахад нь хүүхдэдээ туслах нэг арга бол энэ төрлийн сэдэвтэй ном уншиж өгөх явдал юм.

Хөдөө, тайга, гэр хороолол, байр гээд 4 өөр газар 4 өөр гэрт амьдардаг 4 өөр хүүхдээр дамжуулан ахуй соёл, хэл аялга, аж байдлын ялгаатай болон ижил төстэй талуудыг харуулсан танин мэдэхүйн зурагт ном. Энэхүү номоос шинэ үг хэллэг, өөр өөр ахуй соёлтой танилцах боломжтойгоос гадна хоёр талаасаа уншигддаг гэдгээрээ онцлог.

А-а-а-а-аа, яг найтаах нь ээ!

Ам хамраа дарах билүү юу билээ?

Алгаараа дарчих уу, номоороо хаачих уу?

Нүдэнд харагддаггүй зүйлс яасан их юм бэ?

Нян вирус арай далавчтай юм биш байгаа даа!

Өдөр тутмын энгийн үйлдлээр дамжуулан хүүхдэдээ эрүүл мэндийн боловсрол олж авахад нь туслаарай. Хөгжилтэй үг хэллэгтэй учраас уншихад инээд хүрэм, мөн өнгөөр ялгасан тул хүүхэд ч өөрөө уншихад хялбар. Сонирхолтой бүтээлч дасгалууд нь хүүхдийн тань хөгжлийг дэмжинэ.

Хүүхдийн номын зохиолч Б.Энхжаргал өнгөрсөн онд хүүхэд насанд тохиолддог амьдралын шилжилтийн үеийг даван туулахад нь туслах зорилготой цувралынхаа “Цэцэрлэгт юу болдог вэ?” номыг эрхлэн гаргасан билээ. Энэхүү номын цуврал болгож “Сургуульд юу болдог вэ?” номоо уншигчдийн гарт хүргэжээ. Хүүхдүүд аливаа зүйлийн талаар мэдлэг мэдээлэл, төсөөлөлтэй байх нь шинэ орчин, нөхцөл байдалд орох бэлтгэлтэй болоход тусалдаг. Энэхүү номоороо сургуульд юу юу болдог ерөнхий ойлголт төсөөллийг өгөхөөс гадна дараах агуулгын хүрээний мэдээллийг шинэхэн сурагч дүү нартайгаа хуваалцахыг зорьж байна. Сургуульд сурахын тулд ямар бэлтгэлийг хангах хэрэгтэй вэ? Суралцахуйд суралцахуй Хүмүүс юуны тулд сургуульд явдаг вэ? Энэхүү ном нь 3 – 5 настнуудыг сургуулийн амьдралд бэлтгэх, сургуулийн шинэхэн сурагчдыг шилжилтийн үеийг даван туулахад туслах зорилготой бөгөөд сургуулийн бага ангийн сурагчдын хувьд ч сургуулийнхаа тухай эргэцүүллийг нэмж, сургуульдаа дасан зохицох үйл явцыг дэмжихэд тустай ном юм.

Цөл болсон улаан гаргийн охин тэнгэрт байгаа гарагт очихыг мөрөөднө. Учир нь тэнгэрийн тэрхүү гараг нь ус, ургамал, агаартай диваажин мэт гараг юм. Гэхдээ охин төрөлх гаргаасаа зугтахыг хүсээгүй. Харин тэрхүү тэнгэрийн гаргаас сурсан эрдмээ ашиглан өөрийн улаан гаргаа аврах мөрөөдөл түүнд бий. Харин Марс охин энэхүү мөрөөдлөө биелүүлэхийн тулд өөрийн айдсаа даван гарах шаардлагатай.

Жангар редакцаас уншигч хүүхэд багачууддаа зориулан зэрлэг байгальд устаж үгүй болсон ч сайхан сэтгэлт хүмүүсийн уйгагүй хичээл зүтгэлийн ачаар төрөлх монгол нутагтаа эргэн идээшсэн ТАХЬ хэмээх амьтны талаарх зурагт номоо өргөн барьж байна. Энэхүү номоос таны хүүхэд амьтдыг таньж мэдэх, хайрлан хамгаалах урам зориг, сэдлийг авна гэдэгт итгэлтэй байна.

Монсудар хэвлэлийн газрын хүүхдийн номын Жангар редакцаас монголын түүхэнд нэр нь тод томруунаар бичигдсэн гайхалтай хүмүүсийн тухай намтарчилсан зурагт номыг цувралаар гаргаж байгаа билээ. “Монгол хүн” цувралын энэ дугаарт монголын орчин цагийн шинжлэх ухааны суурийг тавьсан нэрт газарзүйч О. Намнандоржийн тухай өгүүллээ. Энэ хүн бол эх орондоо шинжлэх ухааныг хөгжүүлэхэд хамгийн гол үүрэг гүйцэтгэсэн хүмүүсийн нэг юм. ... Дэлхийд буусан гал од /солир/ үлэг гүрвэлүүдийг хэрхэн сөнөөснийг, газрын гүнээс оргилох рашаан булаг түмэн бодисын найрлагатайг, эртний хүмүүсийн чулуун зэвсгээс өнөөгийн хөгжил дэвшил хүртэл бүх зүйлийг улам лавшруулан бичсээр. Түүнтэй холбоотой бүхнийг эрж хайн цуглуулсаар. Цастай, бороотойд, бас говийн элсэн манхан, хангайн ой хөвч, намаг шалбаагт ч тэр явган, морьтой, тэмээтэй, цаа бугатай заримдаа хүчирхэг машин техниктэй, заримдаа унадаг дугуйгаар ч явсаар байв. Хатуу хөтүү цагийн шалгуурт шантарч, буцалгүй эх орон, газар шороо, түүх соёл, амьтан ургамлаа хайрлан хамгаалж үр хойчдоо арвин их өвийг үлдээсэн нэгэн эрдэмтний амьдралын замыг харуулсан энэхүү номыг хүүхэд багачууд та бүхэндээ өргөн барьж байна.

Монсудар хэвлэлийн газрын хүүхдийн номын Жангар редакцаас монголын түүхэнд нэр нь тод томруунаар бичигдэн үлдсэн суу билигт хүмүүсийн тухай намтарчилсан зурагт номыг цувралаар гаргаж байгаа билээ. Энэ цувралын нэг болох монголын нэгэн сайхан өв соёл болох уртын дууг дэлхийн чихэнд сонсгож асан Н. Норовбанзадын тухай номыг та бүхэндээ өргөн барьж байна. Тэрээр 1931 оны 12 дугаар сарын 10-нд Дундговь аймгийн Дэрэн сумын Сүүдэртийн Улаан овоо гэдэг газар мэндэлжээ. Эцэг нь Дамдин гэдэг боловч тэрээр эх Намжилаар овоглодог байв. Тэрээр 1957 онд Москва хотноо болсон Дэлхийн оюутан, залуучуудын их наадмаас алтан медаль хүртэж дуучны гараагаа амжилттай эхлүүлжээ. 1993 онд Японы Фүкүокагийн "Азийн соёлын шагнал"-ыг хүртсэн. Монгол уртын дууг дэлхий дахинд таниулсан түүний гавьяаг үнэлж, 1961 онд Гавьяат жүжигчин, 1969 онд Ардын жүжигчин, 1984 онд Төрийн шагнал, 1999 онд Монгол Улсын Хөдөлмөрийн Баатар цолоор шагнажээ. Хонь хурганы бэлчээрээс хамаг дэлхийн ард түмний сонорт аялгуу сайхан сайхан монгол эгшгээ хүргэж, нэгэн үеийг уртын дуугаар хүмүүжүүлсэн их хүмүүний тухай номыг хүүхэд залуучууд шимтэн уншина гэдэгт итгэж байна.

Монсудар хэвлэлийн газрын хүүхдийн номын Жангар редакцаас монголын түүхэнд нэр нь тод томруунаар бичигдсэн гайхалтай хүмүүсийн тухай намтарчилсан зурагт номыг цувралаар гаргаж байгаа билээ. “Монгол хүн” цувралын дараагийн дугаар болох Б. Гангаамаа номыг танилцуулж байна. Монгол Улсын Уулын спортын Гавьяат тамирчин, ОУХМ, Дэлхийн долоон ноён оргилд гарсан анхны Монгол хүн SEVEN SUMMITEER, Дэлхийн зулай Эверест болон K2 оргилд гарсан анхны Монгол эмэгтэй болох Бадамгаравын Гангаамаагийн амьдралын түүх, өдийг хүртэлх амжилтын замыг сонирхолтой зураг чимэглэлээр баяжуулан хүүхэд багачууддаа өргөн барьж байна. Оргилд нь шувуу ч хүрээгүй мөнх цаст оргилууд яагаад хүмүүсийн сэтгэлийг татдаг юм бол. Цас, бороо, салхи шуурга, хад асга, тэсгим хүйтний өөдөөс алхам алхмаар урагшилсаар алсад цэнхэртэх уулсын оргилд хүрч, хүний гайхам тэсвэр тэвчээр, эр зоригийг тунхаглагч эрхэм уулчны намтар түүхээс сэдэвлэн бүтээсэн энэхүү номыг хүүхэд багачууд та бүхэн шимтэн уншаарай.

Монсудар хэвлэлийн газрын хүүхдийн номын Жангар редакцаас монголын түүхэнд нэр нь тод томруунаар бичигдэн үлдсэн суу билигт хүмүүсийн тухай намтарчилсан зурагт номыг цувралаар гаргаж байгаа билээ. Үүний нэг нь 20-р зууны түүхэнд харанхуйг гэрэлтүүлэх зул мэт бадамлан ассан аугаа хүмүүн, нэрт соён гэгээрүүлэгч Дашдоржийн Нацагдорж мөнөөсөө мөн билээ. Д. Нацагдорж нь 1906 онд хуучин Түшээт хан аймгийн Дархан чин вангийн хошуу, өнөөгийн Төв аймгийн Баяндэлгэр сумын нутаг Гүн Галуутай гэдэг газар тайж Дашдоржийн гэрт төржээ. Түүний эцэг Дашдорж Нацагдоржийг багад нь Алтангэрэл гэдэг хүнд шавь оруулж бичиг үсэг сургажээ. Тэрээр багаасаа л аавыгаа даган бичиг номын ажил эрхэлсэн нь хожмын суут бүтээлүүдээ туурвих суурь нь болжээ. Хорьдугаар зууны эхээр анх Орос, Германд боловсрол эзэмшсэн хүмүүсийн нэг болох Нацагдорж нь харанхуй бүдүүлэг ард олны дунд, үзэл суртлын хүнд хатуу буулган доор нийгмийг соён гэгээрүүлэх их үйлсэд эцсийн амьсгалаа дуустал зүтгэсэн юм. Энэ хүний хийж үлдээсэн ажлууд, бүтээн туурвисан зохиолууд нь бид бүхний нандигнан хайрлаж, танин мэдэх ёстой үнэт өв юм. Түүний түүх бол эх орон, эрдэм боловсрол, эрч хүч, итгэл найдвар, хайр хүндлэл, саад бэрхшээлүүдээр дүүрэн ном мэт ажээ.

Тус номд бяцхан хүү Сайн-Оюутад тохиолдох хөгжилтэй, сонирхолтой олон адал явдал гарна. Бяцхан сурагчдыг уншихад дөхөм байлгах гэж богино үет үгсийг сонгон, үеэр тасалж, өнгөөр ялгасан ба минутаар уншсан үгийн тоогоо тэмдэглэх зай гаргаж, бичихэд дадал болгох "Бүтээлч булан"-тай. Тус буланд зураг зурах, будах, цаасан онгоц бүтээх, зохион бичих зэрэг төсөөлөн бодох, дүрслэхүйг хөгжүүлэх зорилтот даалгаврууд бий. Мөн эх бүрийг хөгжилтэй зургаар чимэглэж, бага ангийн сурагчдын нас, сэтгэхүйд тохирсон шүлгүүдийг ч оруулснаараа онцлог юм. -35 сонирхолтой эх /зохиол/ -Хөгжилтэй зургууд -Үеэр тасалсан өнгөт үсэг -Минутын уншлага -Хуулан бичлэг -Зохион бичлэг -Хөгжилтэй шүлгүүд -Будах, төсөөлөх, зурах, наах, бүтээх зугаатай даалгаваруудтай

Одон орон судлаач, нисгэгч, уран барималч, хөөмийч, шүхэрч, сур харваач, балетчин, анчин, гал сөнөөгч, барилгачин, антропологич гээд эмэгтэй хүнд эзэмшиж чадахгүй мэргэжил, хийж хүчрэхгүй ажил гэж үгүй билээ. Тэр эмэгтэйчүүд нь харин Монгол эмэгтэйчүүд байвал та яах вэ? Та энэ номоос урам зоригийн эзэд болсон гайхамшигт 50 монгол эмэгтэйн түүхийг унших боломжтой. Тэдний хөргийг авъяас билигт монгол зураачид өөр өөрийн арга барил, мэдрэмж оюунаараа зурсан билээ.

Хүүхэд насандаа эргэж очихыг хүсдэг хүмүүс хэр олон байдаг бол? Энэ тууж бол хүүхэд насандаа очих тасалбар юм. Энэ тасалбарыг аваад түр зуурхан ч гэсэн очоод ирээсэй гэж чин сэтгэлээсээ хүсэж байна. Нөгөөтээгүүр таны дотор байдаг бяцхан хүүхэд сэрэх ч юм билүү?... "Зохиолч Дашийн Оюунчимэг Өнчин цагаан ботго хэмээх орчин цагийн туужаа бичжээ" гэсэн мэдээг дуулаад та нар лав баярлаж суугаа даа. Ножо паблишинг энэ сайхан бүтээлийг эрхлэн гаргах эрхийг авсандаа туйлын их баярлаж бас талархаж байгаа...

Чи кино үзэх дуртай юу? Кино бүтээхэд юу, юу хэрэг болдгийг мэдэх үү? Тод асдаг гэрэл, дуу хураагуур, дүрс бичлэгийн аппарат хамгийн түрүүнд хэрэгтэй. Энэ бүгдийг Томас Эдисон бүтээсэн юм шүү дээ. Томас Альва Эдисон 1847 онд АНУ-ын Охайо мужийн нэгэн гэр бүлд мэндэлжээ. Багадаа хүндээр өвдөж сонсголгүй болсон тэрээр сургуульд сурах боломжгүй болж, улмаар гэрээрээ боловсрол эзэмшсэн юм. Долоон жилийн турш телеграфын оператораар ажиллан, олон чухал зурвас илгээж байсан гэдэг.

Өв соёл, уламжлалаа хүүхэд залууст таниулах хэрэгтэй гэж бид үргэлж ярьдаг хэр нь одоогийн залууст хэрхэн хүргэх арга замаа төдийлөн тодорхойлж чаддаггүй. Тиймээс утга агуулга болоод үг хэллэгийг нь илүү хялбар дөхөм болгохоос гадна бүрэн зурагжуулан хүргэж байна. Монголын нууц товчоонд хүүхэд залууст үр өгөөжтэй олон сургамж, зан чанар, үйл явдлын хэлхээс байдаг тул тэр бүгдийг үнэт зүйл хэмээн үзэж, хэсэг тус бүрд шигтгэсэн юм. Мөн бид энэ номыг эрхлэн гаргахдаа юун түрүүнд XIII зууны үеийн уг түүхээс одоогийн хүүхэд залууст чухам юу нь сонин, өгөөжтэй болохыг бодолцлоо. Дайн байлдаан хүний амьд байх үгүйг шийдэж байсан үе ч гэлээ Чингис хаан хэмээх хувь хүний ямар зан чанар, арга ухаан дэлхийн талыг эзлэхэд хүргэснийг чухалчлан авч үзэхийг зорьсон. Тэр ч утгаараа бид энэхүү номоо: 1-рт, хүүхдийн дур сонирхолд нийцүүлэхийг, 2-рт, Чингис хааны хийсэн олон дайн тулааныг чухалчлах бус, хувь хүнийхээ хувьд эрхэмлэж асан үнэт чанар, итгэл үнэмшил нь юу байсныг өгүүлэхийг, 3-рт, тэр үеийн монголчуудын өв соёлын утга учрыг тодотгохыг хичээнгүйлэн хүсэж ажиллалаа. Иймд түүх өв соёлтой танилцуулах улмаар эх хувилбарыг унших хүсэл эрмэлзэл төрүүлэхээс гадна сургамжтай, монгол хүн гэж хэн болохыг ойлгуулахуйц бүтээл болсон гэж найднам.

Өмнө нь бид “Монголын нууц товчоон”, “1001 шөнийн үлгэр”-ийг шинэлэг зураг чимгээр баяжуулан, шинээр зохиомжлон хүргэсэн бол энэ удаа “Гэсэр” хэмээх туулийн ноён оргил гэгддэг сор бүтээлийг ийнхүү хүргэж байна. Гэсэр тууль нь, орчлон дэлхий үймээн самуунтай цагт Хурмаст тэнгэрийн хүү Гэсэр амаржуулан төвшитгөхөөр бууж ирээд, муу бүхнийг дарж байгаа тухай өгүүлдэг баатарлаг тууль билээ. Мөн тухайн цаг үеийн домгийн сэтгэлгээ, шашны ойлголт, бэлгэдэл зүй маш ихээр шингэсэн бүтээл юм. Тиймдээ ч одоогийн өнцгөөс харахад харанхуй бүдүүлэг гэмээр ёс заншил, харгис хэрцгий дүрслэлүүдийг тэр хэвээр нь үлдээн хүүхдэд ярьж өгөх, уншуулах боломжгүй тул шинээр зохиомжлон найрууллаа. Ялангуяа ёс суртахуун, хүмүүжил, хэл ярианы маш чухал бүтээл болохынх нь хувьд үнсэн чиг шугам, утга санааг алдагдуулахгүй байхыг хичээсэн болно. Мөн уг зохиолд бидний мэдэх зарим улс орнууд үлгэр домгийн ертөнцтэй зэрэгцэн дүрслэгддэг. Ийм учраас уншигч хүүхдүүдэд зохиолоо илүү ойлгомжтой байлгах үүднээс Гэсэр туулийн газрын зургийг анх удаа шинээр зохиомжлон бүтээж номдоо хавсаргалаа.

Дэлхийн сонгодог зохиолуудын нэг болох Арабын шөнүүд буюу 1001 шөнийн үлгэр нь гайхамшигтай, хачирхалтай сонин зүйлээр дүүрэн. Эх зохиолд гарч буй үйл явдлуудын зарим хэсэг нь бага насны хүүхдэд тохиромжгүй байдаг. Гэвч түүний цаана ёс зүйн үзэл санаа, баялаг өгүүлэмж, үнэт зүйлс арвин бий. Тиймээс Монсудар хэвлэлийн газрын Жангар редакцаас энэхүү номыг хүүхдийн сэтгэхүйд тохируулан буулгаж, зурагт өгүүлэмжээр баяжуулан хүүхэд багачууддаа хүргэж байна. Уг номыг бүтээхдээ: Эх зохиолын үзэл санааг алдагдуулахгүйг хичээж, зарим хүүхдэд тохиромжгүй хэсгийг шинээр найруулан зохиомжилсон. Үлгэр бүрд үнэт зүйл, ёс суртахууны ойлголтуудыг дөвийлгөн тусгахыг хичээсэн. Ойлгомжгүй үг хэллэг, ойлголт, үйл явдал аль болох үлдээхгүйг эрмэлзсэн болно. Уншигч та Арабын үлгэр домгийн баян тансаг, шидэт ертөнцөөр тавтай аялаарай.